Wie rondloopt op de campus van de VUB in Etterbeek kan er niet naast kijken. Er wordt naarstig gewerkt aan betere infrastructuur en nieuwe gebouwen. Meer nog, wie goed kijkt ziet ook initiatieven op kleinere schaal. In de schaduw van de prestigieuze U-residence en niet ver van de betonnen raten van de nieuwe studentenkamers is er sinds kort ook nieuwe accommodatie in de vorm van een insectenhotel.

Het Green Team van de VUB construeerde in samenwerking met een aantal biologiestudenten en studentenkring ‘Atalanta’ een structuur in elkaar, bestaande uit houten blokken en bakstenen, voorzien van verschillende gaten, holle stengels en een lemen wand. Deze constructie werd voorzien van een leistenen dak om het geheel te beschermen tegen slagregens en strategisch opgesteld langs een wei waarin wilde inheemse bloemen werden ingezaaid. Het doel van deze onderneming is lokaal de biodiversiteit te verhogen. Met name bijen maken gretig gebruik van de aangeboden structuren om er hun nakomelingen in groot te brengen. We hebben het hier dan niet over de door de mens gedomesticeerde honingbij (Apis mellifera), die sinds de oudheid gekweekt wordt in korven en bijenkasten en die in de natuur zijn nest maakt in bijvoorbeeld holle bomen, maar over een legioen van minder bekende bijen, zogenaamde solitaire bijen.

Al te vaak krijgen biologen de vraag: “ hoe gaat het met dé bij?”  Meestal wordt vervolgens vreemd opgekeken als uit het antwoord blijkt dat er In Vlaanderen en Brussel samen meer dan 350 soorten bijen leven. Slechts één daarvan maakt honing en leeft in uitgebreide kolonies. De andere bijen zijn solitair, houden het bescheiden en produceren hun jongen in één of enkele raten in holen onder de grond of in holtes in zand, steen of hout zoals aanwezig in het insectenhotel op de VUB- campus Etterbeek.

_________________________________________

84 % van al onze landbouwgewassen is afhankelijk van insecten voor bestuiving en voornamelijk nog van bijen. Hun belang kan dus moeilijk overschat worden.

_____________________________________

84 % van al onze landbouwgewassen is afhankelijk van insecten voor bestuiving en dan voornamelijk nog van bijen. Hun belang kan dus moeilijk overschat worden. We zien de laatste decennia een enorm verlies van open ruimtes en braakliggende terreinen in onze contreien en dat is problematisch. De oppervlakte aan bloemenrijke graslanden is tot een absoluut minimum gekrompen. Hierdoor hebben vele insecten zoals bijen het moeilijk om voedsel te verzamelen. Verder hebben ze te lijden onder pesticidegebruik en zien we bij sommige soorten zoals de honingbij ook steeds meer ziektes opduiken. De combinatie van minder habitat, gifstoffen in het milieu en een veranderend klimaat is voor vele dieren een gevaarlijke cocktail die kan lijden tot serieuze katers met zelfs uitsterven tot gevolg. Met name de honingbij doet het de laatste jaren niet zo goed waarbij vele bijenvolkeren de winter niet overleven. In deze context is het dan belangrijk om te beseffen dat we niet uitsluitend van deze ene soort afhankelijk zijn voor bestuiving als zogenaamde ‘ecosysteem-dienst’. Als één soort wegvalt, kunnen anderen hun rol immers op zijn minst ten dele overnemen.

Kleine groene elementen in stedelijke en landelijke omgevingen zoals bloemenweiden, stadstuinen en parken kunnen, mits kleine aanpassingen, omgetoverd worden tot oases van biodiversiteit en uitwijkplekken voor soorten die het elders moeilijk krijgen. Voor kleine organismen kan je veel doen met weinig ruimte. Met zaden van inheemse bloemen kan je zelfs op een paar vierkante meter stadstuin een habitat creëren voor meer dan honderd soorten. Het is in deze context dat biologen, geografen en onderzoekers uit de milieuchemie samen met het Kenniscentrum tuin+ van de Erasmushogeschool Brussel willen inzetten op de studie naar het belang van netwerken van groene elementen in de stad. Met daktuinen en ‘Urban Farming’ wordt landbouw en natuur nu al binnengebracht in de stad én de stad vaart erbij.

Probeer het gerust zelf eens en je zal ondervinden dat een park of tuin die gonst door een diversiteit aan leven een stuk aangenamer is dan een gemaaid grasveld met bloembakken met exotische sierplanten. Laat het dus maar zoemen in de stad!